Z raporu ve X raporu nedir? Farkları ve gün sonu kapanışı
Z raporu nedir, X raporu nedir, aralarındaki fark ne? Z raporu nasıl alınır, unutulursa ne olur, gün sonu raporuyla farkı ve kasa sayımıyla karşılaştırma.
Kitchrest Ekibi
· 5 dk okuma

İçindekiler
- Z raporu nedir?
- X raporu nedir?
- Z raporu ile X raporu arasındaki fark nedir?
- Z raporu nasıl alınır?
- Z raporu almayı unutursanız ne olur?
- Z raporu ile gün sonu raporu aynı mı?
- Z raporunda neler yazar?
- Z raporu kaç yıl saklanır?
- Kasa sayımı Z raporuyla nasıl karşılaştırılır?
- Kitchrest'te gün sonu ve yazarkasa nasıl çalışır?
Yazarkasa POS kullanan her işletme gün sonunda iki raporla karşılaşır: X raporu ve Z raporu. İkisi de aynı cihazdan çıkar, ikisinde de günün satışları yazar. Aralarındaki fark küçük görünür ama önemlidir. X raporu bakıp geçtiğiniz bir ara dökümdür. Z raporu ise günü mali olarak kapatır ve geri alınamaz.
Z raporu nedir?
Z raporu, yazarkasa POS'un (ÖKC) iş gününü kapatan mali raporudur. O gün cihazdan geçen satışların toplamını, KDV oranlarına göre dağılımını ve ödeme türlerini gösterir. Rapor alındığında bilgiler cihazın mali hafızasına kaydedilir ve günlük toplamlar sıfırlanır. Ertesi gün cihaz sıfırdan başlar.
Satış yapılan her iş gününün sonunda Z raporu alınır. Rapor yasal belgedir ve diğer defter ve belgelerle birlikte saklanır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 253. maddesine göre bu belgeler beş yıl saklanmalı.
X raporu nedir?
X raporu, gün içinde istenen anda alınan ara rapordur. O ana kadar yapılan satışları gösterir ama mali hafızaya yazılmaz ve toplamları sıfırlamaz. Gün içinde istediğiniz kadar alabilirsiniz.
En sık kullanıldığı yer vardiya devridir. Öğlen vardiyası çıkarken X raporu alınır, kasadaki nakit sayılır ve akşam vardiyası temiz bir rakamla başlar. Gün sonunda da kasayı saymadan önce X raporuyla kontrol yapıp günü Z raporuyla kapatmak hatayı azaltır.
Z raporu ile X raporu arasındaki fark nedir?
| X raporu | Z raporu | |
|---|---|---|
| Ne zaman alınır? | Gün içinde, istendiği an | Gün sonunda, günü kapatırken |
| Kaç kez alınır? | Sınırsız | Günde bir kez |
| Mali hafızaya yazılır mı? | Hayır | Evet |
| Toplamları sıfırlar mı? | Hayır | Evet |
| Yasal belge mi? | Hayır, bilgi amaçlıdır | Evet, saklanır |
| Ne işe yarar? | Vardiya devri, ara kontrol | Günün mali kapanışı |
Z raporu nasıl alınır?
Menü adları cihazın markasına göre değişse de akış hemen hep aynıdır. Cihazda raporlar menüsüne girilir, yetkili şifresiyle "Z raporu" ya da "Gün sonu" seçilir ve onaylanır. Cihaz raporu basar. Yeni nesil cihazlar raporu bağlı oldukları merkez üzerinden Gelir İdaresi'ne de iletir. Kâğıt raporu saklama yükümlülüğü yine de devam eder.
Z raporunu almadan önce şu üçünü yapmak iyi bir alışkanlıktır:
- Açık masa ya da yarım kalmış ödeme olup olmadığına bakın.
- X raporu alıp kasadaki nakitle karşılaştırın.
- Gün içinde iptal ya da iade yapıldıysa fişlerinin elinizde olduğundan emin olun.
Z raporu almayı unutursanız ne olur?
Gün kapanmadığı için satışlar cihazda birikmeye devam eder ve ertesi gün alınan Z raporunda iki günün satışı birlikte çıkar. Bu, muhasebede günlük kayıtların karışmasına yol açar. Böyle bir durumda muhasebecinize haber verin ve raporu ilk fırsatta alın. Düzenli olarak Z raporu almamak vergi denetiminde sorun çıkarabilir, bu yüzden gün sonu kapanışını bir kasiyerin hafızasına bırakmamak gerekir.
Z raporu ile gün sonu raporu aynı mı?
Z raporu ile gün sonu raporu aynı şey değildir. Z raporunda yalnızca yazarkasadan geçen ödemeler yer alır. Nakit satışı yazarkasaya girilmemiş bir sipariş, açık hesaba yazılan bir masa ya da online ödenmiş bir paket siparişi Z raporunda görünmeyebilir.
Adisyon programının gün sonu raporu ise işletmenin iç raporudur. Masa, paket ve yemek platformu siparişlerinin hepsini ödeme tipine, kanala ve personele göre ayırır. İptalleri, ikramları, giderleri ve kasa sayımını da gösterir. İki rapor birbirinin yerine geçmez. Doğru düzen, günü Z raporuyla mali olarak kapatıp işletmenin gerçek tablosunu gün sonu raporundan okumaktır.
Kasadaki parayı Z raporuyla karşılaştırmak için gün sonu kasa sayımı aracımızı kullanabilirsiniz. Banknotları girersiniz, olması gereken nakit ve kasa farkı hemen çıkar.
Z raporunda neler yazar?
Cihazın markasına göre düzen değişse de bir Z raporunda genellikle şu bilgiler bulunur:
- Raporun tarihi, saati ve sıra numarası (Z numarası) yazılır.
- O gün kesilen mali fişlerin sayısı gösterilir.
- Satışlar KDV oranlarına göre ayrılır ve her oran için KDV tutarı yazılır.
- Ödemeler nakit, kredi kartı ve yemek kartı gibi türlere göre dağıtılır.
- Gün içindeki iptal ve düzeltmeler ayrıca gösterilir.
- Cihazın ilk kullanımından o güne kadarki kümülatif toplam yer alır.
Z raporu kaç yıl saklanır?
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 253. maddesine göre defter ve belgeler, ait oldukları takvim yılını izleyen yıldan başlayarak beş yıl saklanır. Bu yüzden Z raporlarını muhasebe belgelerinizle birlikte düzenli olarak saklayın.
Yeni nesil yazarkasa POS'lardan alınan Z raporlarının mali bilgileri, cihazın bağlı olduğu TSM merkezi üzerinden Gelir İdaresi'ne elektronik olarak bildirilir. Geçmiş günlerin bilgilerine cihazın mali hafıza raporlarından da ulaşılabilir. Bir Z raporunun kâğıt çıktısını kaybettiyseniz ne yapmanız gerektiğini mali müşavirinize ve cihazın servisine danışın.
Kasa sayımı Z raporuyla nasıl karşılaştırılır?
Z raporundaki nakit satış toplamı, gün içinde kasaya girmesi gereken nakdi gösterir. Kasada olması gereken parayı bulmak için bu tutara sabah devrini ekleyip gün içinde kasadan yapılan harcamaları düşmek gerekir.
Bir örnekle açıklayalım. Z raporunda nakit satış 4.250 TL, sabah devri 500 TL ve gün içinde kasadan ödenen tedarikçi faturası 150 TL olsun. Kasada olması gereken nakit 4.250 + 500 - 150 = 4.600 TL eder. Sayımda 4.560 TL çıkarsa kasada 40 TL açık vardır. Açığı aynı gün araştırmak, nedenini bulma şansını artırır.
Kitchrest'te gün sonu ve yazarkasa nasıl çalışır?
Kitchrest'in gün sonu raporu satışları, ödemeleri, kasayı, personeli, kayıpları ve giderleri tek raporda toplar. Fiş yazıcısından ya da A4 olarak basılır. Nakit, kart, yemek kartı ve açık hesap tahsilatları ayrı ayrı görünür ve kasada olması gereken nakit tutar hazırdır. Ayrıntıları restoran raporları sayfasında bulabilirsiniz.
Token yazarkasa POS entegrasyonu açıksa kart ödemesi kasadan tek tuşla cihaza gider. Cihaz onaylayınca ödeme, fiş ve Z numarasıyla birlikte adisyona yazılır. Böylece programdaki tahsilat ile yazarkasadaki mali fiş birbirini tutar. Entegrasyonun şube başına aylık ücreti 300 TL + KDV'dir. Ayrıntılar için yazarkasa POS entegrasyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Kitchrest'i 15 gün ücretsiz deneyin. Kredi kartı istenmez, taahhüt yoktur. İlk gün sonu raporunuzu alıp Z raporunuzla yan yana koyun.


